कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी मार्गदर्शन: प्रमाण, फायदे आणि वापरण्याची योग्य वेळ

कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी मार्गदर्शन

प्रस्तावना

शेतकरी मित्रांनो, शेतीमध्ये चांगले उत्पादन मिळवण्यासाठी फक्त नायट्रोजन, फॉस्फरस किंवा पोटॅश टाकून चालत नाही. त्यासाठी दुय्यम अन्नद्रव्यांची देखील गरज असते. त्यातील एक महत्त्वाचे अन्नद्रव्य म्हणजे कॅल्शियम होय. आज आपण याच कॅल्शियम नायट्रेट बद्दल सविस्तर माहिती या लेखात पाहणार आहोत.

पिकातील कॅल्शियमची कमतरता भरून काढण्यासाठी शेतकरी प्रामुख्याने कॅल्शियम नायट्रेटचा वापर करतात. कॅल्शियमचे दोन प्रकार पडतात. एक म्हणजे कॅल्शियम नायट्रेट आणि दुसरे म्हणजे चिलेटेड कॅल्शियम. आज आपण कॅल्शियम नायट्रेट बद्दल माहिती पाहणार आहोत.

कॅल्शियम नायट्रेट म्हणजे काय?

कॅल्शियम नायट्रेट हे पाण्यात पूर्णपणे विरघळणारे विद्राव्य खत आहे. यामध्ये कॅल्शियम आणि नायट्रोजन ही दोन महत्त्वाची अन्नद्रव्ये असतात.

यामध्ये कॅल्शियम सुमारे 18 ते 19 टक्के तर नायट्रोजन 15 ते 16 टक्के या प्रमाणात असते.

कॅल्शियम नायट्रेटमध्ये नायट्रोजन असल्यामुळे पिकांची वाढ चांगल्या प्रकारे होते. तसेच कॅल्शियममुळे पिकांच्या पेशीभित्तिका मजबूत होतात. त्यामुळे पिकांना दुहेरी फायदा होतो.

पिकांमध्ये कॅल्शियम कमतरतेची लक्षणे

पिकांमध्ये कॅल्शियमची कमतरता असल्यास काही विशिष्ट लक्षणे दिसून येतात. ही लक्षणे वेळेत ओळखणे खूप महत्त्वाचे असते. कारण कॅल्शियमची कमतरता जास्त काळ राहिल्यास पिकांच्या वाढीवर आणि उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो.

कॅल्शियम कमतरतेमुळे सर्वप्रथम नवीन वाढणाऱ्या पानांवर परिणाम दिसतो. पानांची वाढ व्यवस्थित होत नाही आणि पाने लहान किंवा वाकडी दिसू लागतात.

तसेच पानांच्या कडा सुकल्यासारख्या दिसतात. काही वेळा पानांच्या टोकाला तपकिरी डाग दिसू लागतात. ही कॅल्शियम कमतरतेची सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात.

भाजीपाला पिकांमध्ये कॅल्शियम कमतरतेमुळे फळांमध्ये सड निर्माण होऊ शकते. उदाहरणार्थ टोमॅटो पिकामध्ये ब्लॉसम एंड रॉट नावाची समस्या दिसून येते. यामध्ये फळाच्या खालच्या भागावर काळपट सड दिसते.

मिरची आणि वांगी यांसारख्या पिकांमध्ये फळांची वाढ नीट होत नाही. काही वेळा फळे लहान राहतात किंवा विकृत आकाराची दिसतात.

अशा प्रकारची लक्षणे दिसल्यास वेळेत कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी किंवा ठिबकद्वारे वापर केल्यास पिकांना चांगला फायदा होतो.

कॅल्शियम नायट्रेटचे मुख्य फायदे

कॅल्शियम नायट्रेट वापरल्यामुळे पिकांना अनेक फायदे होतात.

• नायट्रोजन असल्यामुळे पिकांची वाढ जलद गतीने होते.
• पिकांच्या पेशीभित्तिका मजबूत होतात.
• फुलांची संख्या वाढण्यास मदत होते.
• फळांची गुणवत्ता सुधारते.

अनेक वेळा पिकामध्ये फळगळ वाढते. अशावेळी कॅल्शियम आणि बोरॉन एकत्र फवारणी केल्यास फळगळ कमी होण्यास मदत होते.

कॅल्शियम नायट्रेटमुळे पिकांच्या पेशीभित्तिका मजबूत होत असल्यामुळे पिकांमध्ये सहनशीलता निर्माण होते. तसेच कॅल्शियमची कमतरता असल्यास फळांमध्ये सड निर्माण होते. अशावेळी कॅल्शियमचा वापर केल्यास ही समस्या कमी होते.

कॅल्शियम नायट्रेट फवारणीचे प्रमाण

कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी करत असताना पिकांच्या अवस्थेनुसार प्रमाण घेणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.

सामान्यतः ५ ग्रॅम ते १० ग्रॅम प्रति लिटर पाणी या प्रमाणात कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी करावी.

ठिबकने कॅल्शियम नायट्रेट किती सोडावे?

अनेक शेतकऱ्यांना नेहमी प्रश्न पडतो की ठिबकद्वारे कॅल्शियम नायट्रेट किती सोडावे?

अनेक शेतकऱ्यांचा असा गैरसमज असतो की जास्त खत टाकल्यास जास्त फायदा होतो. परंतु तसे नसते. योग्य वेळी आणि योग्य प्रमाणात खत दिल्यासच फायदा होतो.

सामान्यतः प्रति एकर २ ते ५ किलो कॅल्शियम नायट्रेट ठिबकद्वारे देता येते.

कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी करण्याची योग्य वेळ

कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी करत असताना योग्य वेळ निवडणे खूप महत्त्वाचे आहे.

• सकाळी लवकर फवारणी करावी.
• संध्याकाळी फवारणी करणे योग्य.
• जास्त उन्हात फवारणी करू नये.

पिकांमध्ये फुलधारणा आणि फळधारणा सुरू असताना फवारणी केल्यास अधिक फायदा होतो.

कोणत्या पिकांसाठी उपयोगी?

कॅल्शियम नायट्रेट खालील पिकांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

• टोमॅटो
• मिरची
• वांगी
• काकडी
• द्राक्ष
• डाळिंब
• भाजीपाला पिके

तसेच इतर अनेक पिकांमध्येही याचा फायदा होतो. वरील पिके फक्त उदाहरण म्हणून दिली आहेत.

कॅल्शियम नायट्रेट वापरताना घ्यावयाची काळजी

फवारणी करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.

• कॅल्शियम नायट्रेट योग्य प्रमाणात वापरावे.
• कॅल्शियम नायट्रेट फॉस्फेटयुक्त खतांमध्ये मिसळू नये.
• तसेच मॅग्नेशियम सल्फेटमध्ये देखील मिसळू नये.
• पाऊस येण्याची शक्यता असल्यास फवारणी टाळावी.
• नेहमी स्वच्छ पाण्याचा वापर करावा.

निष्कर्ष

कोणतीही फवारणी किंवा खत योग्य प्रमाणात वापरल्यासच फायद्याचे ठरते. अतिवापर किंवा वापर न करणे हे दोन्ही नुकसानकारक असू शकते.

कॅल्शियम नायट्रेटचा संतुलित वापर केल्यास पिकांचा दर्जा सुधारतो तसेच उत्पादन वाढण्यास मदत होते.

शेतकरी मित्रांनो, अशाच नवनवीन शेतीविषयक माहिती साठी आमच्या पेजला नक्की भेट द्या.

शेतकरी नेहमी विचारतात ते प्रश्न (FAQ)

1. कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी किती प्रमाणात करावी?
सामान्यतः कॅल्शियम नायट्रेटची फवारणी १५ ते २० ग्रॅम प्रति १० लिटर पाणी या प्रमाणात केली जाते.

2. कॅल्शियम नायट्रेट कोणत्या पिकांसाठी वापरले जाते?
टोमॅटो, मिरची, वांगी, काकडी, द्राक्ष, डाळिंब आणि भाजीपाला पिकांमध्ये याचा वापर केला जातो.

3. कॅल्शियम नायट्रेट फवारणी कोणत्या वेळी करावी?
सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी फवारणी करावी. जास्त उन्हात फवारणी टाळावी.

4. कॅल्शियम नायट्रेट ठिबकद्वारे देता येते का?
होय. कॅल्शियम नायट्रेट हे पाण्यात विरघळणारे खत असल्यामुळे ठिबकद्वारे देता येते.

5. कॅल्शियम नायट्रेट कोणत्या खतांसोबत मिसळू नये?
फॉस्फेट किंवा सल्फेट असलेल्या खतांसोबत मिसळू नये.

6. कॅल्शियम नायट्रेट किती वेळा फवारणी करावी?
पिकांच्या अवस्थेनुसार १५ ते २० दिवसांच्या अंतराने २ ते ३ वेळा फवारणी करता येते.

शेतकरी मित्रांनो आमच्या पेजवरील इतर माहिती वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा

शेणखत म्हणजे काय? शेणखताचे फायदे, तयार करण्याची पद्धत आणि प्रति एकर वापर shetieakshastra.com

टोमॅटो पिकातील टुटा किड नियंत्रण | Tuta Absoluta ओळख, लक्षणे व संपूर्ण उपाययोजना shetieakshastra.com